We beseffen het, je winkelt niet zomaar bij Färm. Wanneer je een appel, een courgette of een bakje bosbessen in je mandje legt, kies je voor bewust en gezond eten. Maar hoe maken we onze belofte van ethiek en een eerlijke prijs waar zodra de winkeldeuren sluiten? Om dat te ontdekken nemen we je mee achter de schermen voor een ontmoeting met Lucien, onze coördinator Groenten & Fruit bij Färm, en Rodolphe, een van onze inkopers bij ons inkoopcentrum Biofresh. Maak kennis met een model dat resoluut kiest voor eerlijkheid.
Planning: ons anti-crisis schild voor de telers
In de grootdistributie lijkt de groenteteelt vaak op een spelletje Russische roulette. Supermarkten kopen van dag tot dag in, spelen de concurrentie uit en leggen vaste seizoensprijzen op. Als een vorstgolf de oogst vernietigt of als de marktprijzen instorten, draaien de telers daarvoor op !
Bij Färm en Biofresh werken we net andersom en handelen we vanuit een geest van solidariteit en wederzijdse transparantie via een gezamenlijke planning. „Al van bij de start van de zomer plannen we alle wintergroenten samen met onze Belgische tuinders”, legt Rodolphe uit. „ We verdelen de volumes over onze verschillende partnerboerderijen. Elke boerderij weet precies welke hoeveelheden ze voor ons kan telen, en wij engageren ons op onze beurt om hun volledige oogst af te nemen “
Om onze belofte na te komen zonder het risico te lopen te veel te bestellen, hanteert Färm een voorzorgsmaatregel: we plannen 80 % van onze winkelbehoeften van tevoren in bij onze partnerproducenten. Op die manier zijn we er, zelfs als de consumptie daalt of er een crisis uitbreekt, 100 % zeker van dat we het volledige afgesproken volume kunnen afnemen, zonder hen ooit in gevaar te brengen.
En als de winkels op volle toeren draaien en we meer nodig hebben? Dan komen de resterende 20% in beeld : voor die extra volumes doen we een beroep op ethische coöperaties en zorgvuldig geselecteerde Belgische groothandelaars.
Het is een engagement gebaseerd op vertrouwen. De telers kunnen met een gerust hart het land bewerken, wetende dat hun werk veilig is, gewaardeerd wordt en tegen een eerlijke prijs wordt betaald, van de eerste tot de laatste dag van het seizoen
Levensverhalen : wanneer ethische handel boerderijen redt
Onze manier van werken is niet zomaar een zin in een handvest. Het redt Belgische familieboerderijen.
Dat geldt bijvoorbeeld voor de familie Casters, onze belangrijkste leverancier van Belgische appels. Vijf jaar geleden besloot de familie, die genoeg had van de ondoorzichtige praktijken van eerdere samenwerkingsverbanden, volledig over te stappen op biologische landbouw. Dankzij de stabiele samenwerking met Biofresh, die intussen al drie seizoenen standhoudt, kon dit familiebedrijf investeren in een gloednieuwe, zelfstandige opslag- en verpakkingshal. Vandaag is de toekomst van de kinderen op de boerderij veiliggesteld.
Hetzelfde geldt voor een groenteteler die bloemkool verbouwde voor een grootwinkelketen. Van de ene op de andere dag verminderde de keten zijn bestelling van 5 naar 2 pallets per week, waarbij hem contractueel werd verboden het overschot elders te verkopen. In het nauw gedreven sloot hij zich aan bij ons netwerk. Sinds twee seizoenen werken we harmonieus samen en is zijn dochter bij hem komen werken. . „Achter elke producent met wie we samenwerken, schuilt zo’n warm menselijk verhaal”, vertelt Rodolphe.
Een vaste prijs is geen juiste prijs
Misschien heb je het dit jaar wel opgemerkt : door de stortregens in Spanje en Italië zijn de prijzen van courgettes en tomaten omhooggeschoten, terwijl de kwaliteit erop achteruitging.
In het conventionele systeem eisen de grote supermarktketens dat Spaanse boeren leveren tegen belachelijk lage prijzen die in de wintercontracten werden vastgelegd, op straffe van kolossale boetes. Veel bedrijven werken daardoor met verlies of gaan failliet. « Wij werken niet met contracten met vaste prijzen, maar tegen de werkelijke marktprijs », benadrukt Rodolphe. «Tot drie maal toe per week zeg ik tegen een teler : “Je voorgestelde prijs is te laag, die weerspiegelt de markt niet” ».
Om de prijzen in de winkel betaalbaar te houden zonder de productie te verstikken, balanceert Färm op een dunne koord dankzij het compenseren van de marges.. We beperken onze marge tot een minimum op lokale basisproducten en vaste artikelen (zoals wortelen, aardappelen of appels), zodat alle gezinnen bij ons terecht kunnen. Dit compenseren we dan door een iets hogere marge te hanteren op niche- of exotische producten (zoals ananas of gember).
Plastic of verpakkingsvrij : een evenwicht tussen ecologische overtuiging en realiteit
Ons doel bij Färm is duidelijk: streven naar zo min mogelijk verpakkingsmateriaal. . Maar de praktijk dwingt ons soms tot transparante compromissen.
Neem bijvoorbeeld rucola of jonge spinazie: die komen in de winter uit Italië of Spanje. Zonder plastic verpakking om de luchtvochtigheid tijdens het transport van 3 tot 5 dagen op peil te houden, zouden deze kwetsbare blaadjes verwelkt in onze rekken terechtkomen en uiteindelijk in de vuilnisbak belanden. Het plastic is hier een bescherming tegen voedselverspilling. Zodra het Belgische seizoen in juni begint, kunnen we overschakelen op losse bosjes rucola van lokale oorsprong!
Daarnaast speelt ook het koopgedrag een rol. Rodolphe herinnert zich een test die in één van onze Brusselse winkels werd uitgevoerd: bosbessen los aanbieden met een schepje. „Deze test was een mislukking. Klanten die gehaast uit kantoor komen, hebben daar geen tijd voor. Bovendien leidt het scheppen van losse bessen tot enorm veel schade aan de besjes.” Binnen een paar uur waren de bosbessen geplet en veranderd in gelei. Om de bessen in goede staat te houden en te voorkomen dat er kilo’s voedsel worden weggegooid, blijft een bakje voorlopig de meest ethische oplossing.
Eten op het ritme van de natuur : een daad van solidariteit met de groentetelers
Seizoensgebonden producten eten is een grote steun voor onze Belgische telers. Lucien legt ons uit hoe de seizoenen op natuurlijke wijze beslissen over het aanbod in onze winkelrekken:
De Belgische zomer en de explosie aan overvloed vanaf 1 juni
Vanaf die datum groeit een Belgische tomaat in een onverwarmde kas dankzij de warmte van de zon. De CO₂-voetafdruk wordt dan volkomen aanvaardbaar en de tomaat gaat officieel het „hoogseizoen“ in. Met het zomerse weer groeien groenten razendsnel en komen ze in grote hoeveelheden op de markt. Om deze royale oogsten te verkopen, verlagen de tuinders hun prijzen. Het ideale moment om lokaal, kleurrijk en voordelig te koken!
De winter en de bewaargroenten
Wanneer de koude haar intrede doet, verplaatst het Belgische seizoen zich onder de grond. Onze winkelmandjes vullen zich met pompoenen, knolgewassen, aardappelen en wortelen. Deze robuuste groenten hebben geen extra energie of kunstmatige verwarming nodig om te groeien. Door ze de hele winter door te blijven eten, helpen we onze leveranciers om hun voorraden sneller af te bouwen en zorgen we ervoor dat lokale producenten ook tijdens de koudste maanden van het jaar over een stabiel inkomen beschikken.
Consistentie en bewustmaking: onze consumptiegewoonten herbekijken
Waarom is het onmogelijk om bij Färm het hele jaar door avocado’s of Belgische tomaten midden in de winter te vinden? Het draait om respect voor natuurlijke cycli en transparantie in de toeleveringsketens, zoals Lucien uitlegt : „ Onze missie is een volledig aanbod onder één dak te bieden, zodat klanten al hun boodschappen op één plek kunnen doen (one-stop shop), terwijl we voortdurend zoeken naar hoe ver we kunnen gaan in onze ethische ambities”.
Neem bijvoorbeeld de avocado, een veel besproken product in de winkel. In tegenstelling tot de grote supermarktketens, die deze vrucht ononderbroken vanuit alle hoeken van de wereld importeren, hanteert Färm een strikte keuze: de avocado ligt alleen in de schappen tijdens het Europese oogstseizoen, oftewel ongeveer de helft van het jaar. Zodra dit seizoen voorbij is, worden de intercontinentale importen ondoorzichtig en onmogelijk te controleren op het vlak van arbeidsomstandigheden en milieu. In plaats van onze ogen te sluiten, kiezen we ervoor de verkoop op te schorten.
„ Onze geloofwaardigheid bij onze klanten is veel meer waard dan de extra omzet die we hadden kunnen realiseren door een oogje dicht te knijpen ”, besluit Lucien.
Alle lokale of Europese productiefaciliteiten voor ons fruit en onze groenten werden door Biofresh bezocht. En wanneer een van onze Belgische telers in moeilijkheden verkeert, aarzelen onze collega’s niet om opnieuw ter plaatse te gaan om samen de meest rechtvaardige oplossing voor iedereen te vinden.
Voor tomaten is de aanpak anders, maar met evenveel toewijding. In de winter worden Belgische tomaten geteeld in verwarmde kassen die extreem veel energie verbruiken, wat in strijd is met onze ecologische waarden. Färm biedt daarom Spaanse alternatieven aan die afkomstig zijn uit ethische ketens.
Productiemethode in de winter / CO₂-voetafdruk (inclusief transport)
- Tomaat uit verwarmde kas (België) ❌ Kritieke CO₂-voetafdruk, astronomische productiekosten
- Tomaat uit de volle grond onder een tent (Spanje) ✅ 5 keer minder CO₂ dan in een verwarmde Belgische kas, zelfs inclusief transport
Lokale zomerproducten eten, midden in de winter in België, zou in feite een ecologische ramp en economisch gezien onzinnig zijn.
De keuze voor een tomaat in de winter, zelfs als die uit Spanje komt, begeleiden we evenwel met gerichte sensibilisering in de winkel. Via informatieve affiches die rechtstreeks boven de rekken hangen, informeren we onze klanten over de impact van hun aankoop. Ons doel is niet om op een dogmatische manier iets te verbieden, maar om iedereen alle nodige informatie te geven om een bewuste keuze te kunnen maken.
Elke dag, van het veld tot op het bord, zetten onze teams zich volledig in om deze uiterst gespannen menselijke keten in stand te houden. De leveringen bij het inkoopcentrum gebeuren 4 tot 6 keer per week om een absolute versheid te garanderen. Het is een voortdurende inzet om de rekken gevuld te houden, tegen de eerlijkste prijs en de beste kwaliteit, zonder de mensen die het land bewerken ooit uit het oog te verliezen. Dank je wel om bij elk bezoek aan de kassa mee bij te dragen aan deze positieve cirkel!
