Peulvruchten werden lange tijd beschouwd als ‘saaie’ voedingsmiddelen, weinig aantrekkelijk en lastig te bereiden, maar vandaag maken ze een spectaculaire comeback op ons bord.
En terecht, want ze belichamen de grote uitdagingen van het voedsel van morgen: gezondheid, ecologische duurzaamheid, landbouwtransitie en eetplezier.
Peulvruchten zijn rijk aan eiwitten, vezels en micronutriënten, hebben een lage koolstofvoetafdruk, kunnen de bodem regenereren en de bevolking duurzaam voeden. Ze voldoen dus aan alle eisen. Maar hoewel hun potentieel enorm is, blijft hun consumptie, vooral in Europa en België, ver onder de voedingsaanbevelingen.
De uitdaging is dus niet langer wetenschappelijk, maar cultureel en culinair:
hoe kunnen we ze aantrekkelijk, eenvoudig, lekker en modern klaarmaken?
Twee Belgische, complementaire trajecten illustreren deze transformatie perfect:
dat van Cool Beans Foods en Graines de Curieux.
Peulvruchten: een vergeten pijler van onze eetgeschiedenis
Peulvruchten (linzen, kikkererwten, bonen, tuinbonen, erwten, soja…) behoren tot de oudste voedingsmiddelen van de mensheid. Ze komen, als een complete en evenwichtige voedingsbasis, wereldwijd voor in alle traditionele keukens en hebben, in combinatie met granen, hele beschavingen gevoed.
In de 20e eeuw was er, vooral in Europa, een forse daling van de consumptie.
In België wordt het gemiddelde verbruik vandaag geschat op ongeveer 6 g per dag. Slechts 12 % van de Belgen eet minstens twee keer per week peulvruchten, een percentage dat ver onder de officiële voedingsaanbevelingen ligt.
Zij adviseren namelijk om minstens één tot twee keer per week peulvruchten te eten, wat overeenkomt met ongeveer 100 tot 150 g peulvruchten per maaltijd, ofwel een portie die gelijkstaat aan een plantaardig alternatief voor vlees. Sommige instanties voor volksgezondheid raden zelfs aan om deze frequentie geleidelijk te verhogen in het kader van een meer plantaardige en duurzame voeding.
Met andere woorden, we halen bijlange nog niet het consumptieniveau overeenstemmend met de huidige voedings- en milieudoelstellingen.
Dit staat in schril contrast met het drievoudige nut van peulvruchten:
- Milieu: peulvruchten spelen een sleutelrol in de ecologische transitie van landbouwsystemen. Dankzij hun natuurlijke stikstofbindendevermogen verrijken ze de bodem zonder gebruik te maken van chemische meststoffen, waardoor ze de regeneratie en vruchtbaarheid ervan op lange termijn bevorderen. Ze passen perfect in duurzame landbouwrotaties en zorgen voor een gezondere bodem en veerkrachtiger gewassen. Daarnaast hebben ze een koolstofvoetafdruk die veel kleiner is dan die van dierlijke eiwitten, waardoor ze een geloofwaardig en gedeeltelijk alternatief voor vlees vormen bij het streven naar een vermindering van de milieu-impact van onze voeding.
- Voedingswaarde: peulvruchten zijn echte complete voedingsmiddelen. Ze bevatten 20 tot 35 % eiwitten, gecombineerd met 15 tot 25 % vezelswaardoor ze zowel voedzaam als verzadigend zijn. Ze zijn rijk aan belangrijke mineralen zoals ijzer, zink, magnesium, kalium en calcium en aan B-vitaminenwaaronder vitamine B9, die essentieel zijn voor de celstofwisseling. Door hun lage glycemische index komt de glucose geleidelijk in het bloed vrij, wat helpt bij het voorkomen van diabetes en een betere dagelijkse energiestabiliteit.
- Gezondheid: regelmatig peulvruchten eten bevordert de regulering van de bloedsuikerspiegel en vermindert het risico op hart- en vaatziekten.. De vezels en complexe koolhydraten waar ze rijk aan zijn, voeden ook de darmflora en ondersteunen zo het evenwicht van de spijsvertering, het immuunsysteem en de algemene stofwisseling. Ze fungeren dus als echte functionele voedingsmiddelen, op het snijvlak van voeding, preventie en welzijn.
Waarom eten we zo weinig peulvruchten?
Een van de meest voor de hand liggende hindernissen blijft de bereidingstijd : het weken, spoelen en lang koken is soms moeilijk te combineren met het moderne leven, waarin snelheid en gemak voorop staan. Dit praktisch obstakel komt bovenop een gebrek aan culinaire bekendheid: veel consumenten weten niet precies wat ze met peulvruchten kunnen bereiden of hoe ze makkelijk in hun maaltijden te integreren, wat een zekere “smaakonwetendheid” rond deze voedingsmiddelen in de hand werkt en hun aantrekkelijkheid bij het koken beperkt.
Op sensorisch vlak kunnen ook als hinderlijk ervaren spijsverteringsverschijnselen, zoals een opgeblazen gevoel of gasvorming, mensen ervan weerhouden om meer peulvruchten te eten, ook al nemen deze reacties meestal af naarmate de darmflora zich aanpast en met de juiste bereidingstechnieken (weken, goed koken, gebruik van kruiden tegen winderigheid).
Linzen bevatten bijvoorbeeld fermenteerbare vezels en oligosachariden (moeilijk verteerbare suikers). Door een juiste bereidingswijze en één van deze kruiden toe te voegen, worden ze veel beter verteerbaar:
- Knoflook bevordert de spijsvertering en vermindert darmfermentatie.
Voeg 1 à 2 geperste teentjes toe aan het kookwater. - Laurier vergemakkelijkt de spijsvertering en beperkt een opgeblazen gevoel.
Voeg 1 of 2 blaadjes toe. - Tijm is een natuurlijk antisepticum en helpt gasvorming te verminderen.
Een klein takje is voldoende. - Komijn is zeer effectief tegen een opgeblazen gevoel en wordt traditioneel gebruikt in de oosterse keuken.
Voeg maximaal 1 theelepel toe.
Cultureel gezien hebben peulvruchten voor velen nog steeds een weinig ‘gastronomisch’ imago en hun relatief geringe aanwezigheid in de dagelijkse Belgische keuken draagt bij aan deze perceptie: uit een recent onderzoek blijkt dat consumenten peulvruchten vaak associëren met tijdrovende, weinig bekende bereidingen of met ‘aparte’ gerechten, waardoor ze minder snel in maaltijden worden gebruikt.
Ten slotte worden deze belemmeringen versterkt door een wisselwerking tussen eetgewoonten, een gebrek aan inspirerende, toegankelijke recepten en de prioriteiten van de moderne consument, die smaak, snelheid en gebruiksgemak vooropstelt. Juist deze integratie in ons dagelijks leven (cultureel, praktisch en zintuiglijk) vormt de belangrijkste uitdaging om peulvruchten te promoten, naast hun waarde voor het milieu, de voeding en de gezondheid.
Cool Beans Foods: peulvruchten weer op de kaart voor een heerlijke maaltijd
Het is net die vaststelling die aan de basis ligt van Cool Beans Foods.
Oprichtster Diane vertelt een zeer eigentijds verhaal.
Aangetrokken door vegetarisch eten, richtte ze zich eerst op ultra verwerkte industriële plantaardige alternatieven. Plantaardige burgers, bewerkte producten, vervangingsmiddelen… totdat haar lichaam ‘stop’zei.
Peulvruchten waren toen een logische keuze: natuurlijk, rijk aan eiwitten, toegankelijk en duurzaam.
Maar de vraag was: hoe kunnen we ze gemakkelijk in ons dagelijks leven integreren?
“We weten dat ze goed zijn voor onze gezondheid, maar ze zijn niet altijd even praktisch of creatief.”
Cool Beans Foods is ontstaan uit een eenvoudige maar krachtige intuïtie:
peulvruchten eenvoudig, lekker, toegankelijk en aantrekkelijk maken.
In tegenstelling tot de trend van plantaardige hamburgers, kiest Diane voor gestoofde, gekruide, smakelijke peulvruchten, eetklaar en vooral vers, niet lang houdbaar dus.
“Ik wilde iets maken dat je zou willen eten alsof je het thuis had gekookt. “
Diane, die in meer dan 10 landen gewoond heeft, laat zich in haar recepten uiteraard inspireren door internationale invloeden: Azië, Midden-Amerika, het Caribisch gebied, het Middellandse Zeegebied…
Daar waar peulvruchten een dagelijks basisvoedingsmiddel zijn en geen “alternatieve” producten.
Eerst goesting geven, dan overtuigen
Bij Cool Beans gaat het in de eerste plaats over genieten.
“Ik begin nooit met ‘het is gezond, evenwichtig, goed voor de gezondheid’. Dat is waar, maar dit is niet wat de mensen aantrekt.. Ik heb het over kruiden, smaken, geuren. Als het lekker ruikt, komen de mensen vanzelf.”
Een lekkere smaak wordt de toegangspoort tot de overstap naar andere voeding.
Graines de Curieux: het herstel van een korte, lokale keten
Aan het begin van de keten staat Graines de Curieux die instaat voor een andere onmiskenbaar essentiële dimensie: de productie
Graines de Curieux is niet alleen een merk, het is een Belgische landbouwketen.
Het project ontstond ongeveer tien jaar geleden vanuit een eenvoudige vaststelling:
“Hoe kunnen we onafhankelijk worden van de internationale graanprijzen en onze Belgische producenten een agrarische verscheidenheid aanbieden?”
Het antwoord: innovatieve gewassen, die voedzaam en goed voor de bodem zijn, die economisch haalbaar zijn voor de landbouwers en geschikt zijn voor onze Belgische bodem.
Al deze gewassen (quinoa, camelina, peulvruchten, oude tarwesoorten, kleine spelt…) staan voor een landbouw die gekenmerkt wordt door diversiteit, veerkracht en vruchtwisseling.
“Voedingskwaliteit en bodemkwaliteit gaan hand in hand.”
Van studie naar veld
Graines de Curieux werkt samen met agronomisch onderzoek (CRA-W Gembloux, Universiteit Gent) om variëteiten te identificeren die geschikt zijn voor het noordelijke klimaat: vroegrijpe zaden, korte vegetatieve cycli, klimaatbestendigheid.
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is het wel mogelijk om peulvruchten te produceren in België, op voorwaarde dat er wetenschappelijk en intelligent wordt gewerkt.
Een geïntegreerde keten
Graines de Curieux heeft geïnvesteerd in een sorteerfabriek, pelmachines, oliepersen en verwerkingsapparatuur.
Een complete ketenlogica: van veld tot eindproduct, met controle over kwaliteit, traceerbaarheid en verwerking.
Wanneer twee visies elkaar ontmoeten
De werelden van Cool Beans Foods en Graines de Curieux sluiten natuurlijk op elkaar aan: regeneratieve landbouw, culinaire innovatie, voedseltransitie, lokale economie en duurzaamheid.
De gedachtewisseling tussen beiden zal zich snel concretiseren….
Cool Beans Foods werkt momenteel aan een recept op basis van de rode linzen van Graines de Curieux.
Het project, nu nog in ontwikkeling, streeft naar een meer coherente keuken, waar samenwerking tussen geëngageerde merken een motor voor creativiteit wordt, die de aarde, de bodem, onderzoek, de landbouwsector en culinaire creativiteit met elkaar verbindt.
Peulvruchten zijn geen modegril, ze zijn een voedingspijler voor de toekomst.
Hun eerherstel zal er niet alleen komen dankzij wetenschappelijke, voedings- of klimaatdiscussies
maar ook omwille van genot, lekkere smaak, eenvoud, gebruiksgemak, moderne culinaire cultuur en goede, mooie en aantrekkelijke producten.
Een visie die volledig aansluit bij die van Färm:
duurzame voeding, positieve impact, eetplezier, verantwoorde ketens en eenvoud in het dagelijks leven.
En wat als de toekomst van voeding zou beginnen met… lekker bereide peulvruchten?
Je vindt de producten van Cool Beans Foods in onze koelkasten en alle peulvruchten van Graines de Curieux in bulk en/of verpakt in al onze Färm-winkels.
